Xnews — ақпарат агенттігі Әлем және Қазақстанның соңғы жаңалықтары
Мемлекеттік қызмет – қоғам алдындағы үлкен жауапкершілікті талап ететін ерекше сала. Мемлекеттік қызметші күнделікті атқаратын жұмысы арқылы тек өзінің кәсіби біліктілігін ғана емес, мемлекеттік органның беделін, мемлекеттік қызметтің абыройын қалыптастырады. Сондықтан мемлекеттік қызметшінің мінсіз беделі – жеке тұлғаның ғана емес, тұтас мемлекеттік қызмет жүйесінің маңызды құндылығы.
Мемлекеттік қызметшінің қоғамдағы беделі оның лауазымымен немесе қызметтік өкілеттігімен ғана өлшенбейді. Оның халықпен қарым-қатынасы, әрбір азаматтың өтінішіне көзқарасы, заң талаптарын сақтауы, қызметтік міндетін адал орындауы, әріптестеріне құрметпен қарауы – барлығы оның кәсіби және адамгершілік келбетінің көрсеткіші.
Әдеп жөніндегі уәкіл ретінде мемлекеттік қызметшілер арасында әдеп қағидаттарын түсіндіру, қызметтік қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру және мемлекеттік қызметтің оң имиджін нығайту бағытындағы жұмыстарға ерекше мән беріледі. Себебі мемлекеттік қызметтегі әдеп – тек белгілі бір ережелер жиынтығы емес. Ол күнделікті қызмет барысында көрініс табатын мінез-құлық мәдениеті.
Мінсіз бедел бір күнде қалыптаспайды. Ол күнделікті ұқыптылықтан, жауапкершіліктен, адал еңбектен және азаматтарға құрметпен қараудан басталады. Мысалы, мемлекеттік қызметші жұмыс уақытын тиімді пайдаланса, тапсырмаларды белгіленген мерзімде орындаса, азаматтардың мәселесіне немқұрайлы қарамаса, қызметтік мүмкіндігін жеке мүддесіне пайдаланбаса – мұның барлығы оның оң беделін қалыптастырады.
Мемлекеттік қызметшінің мінсіз беделінің маңызды көрсеткіштерінің бірі – адалдық. Адалдық дегеніміз – заң талаптарын сақтап қана қоймай, өз міндетіне шынайы жауапкершілікпен қарау. Қызметтік өкілеттікті жеке пайдаға пайдаланбау, мүдделер қақтығысына жол бермеу, сыйлықтар мен басқа да артықшылықтарға қатысты белгіленген талаптарды сақтау – мемлекеттік қызметшінің кәсіби мәдениетінің ажырамас бөлігі.
Бұл ретте сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жұмысы тек құқық бұзушылық орын алғаннан кейін шара қолданумен шектелмеуі тиіс. Оның басты мақсаты – құқық бұзушылыққа әкелуі мүмкін жағдайлардың алдын алу. Мемлекеттік қызметші кез келген шешім қабылдаған кезде заңдылықты, әділдікті және қоғамдық мүддені басшылыққа алуы қажет.
Мемлекеттік қызметші үшін қарапайым қағидалар да маңызды. Азаматпен сөйлескен кезде дауыс ырғағын сақтау, өтініш иесін мұқият тыңдау, нақты әрі түсінікті жауап беру, әріптестердің ар-намысына тимеу, қызметтік әңгімелерде әдеп нормаларын сақтау – осындай қарапайым әрекеттердің өзі мемлекеттік қызметке деген көзқарасқа әсер етеді.
Халық мемлекеттік органды көбіне сол органның қызметкері арқылы бағалайды. Бір мемлекеттік қызметшінің мәдениетті қарым-қатынасы азаматтың мемлекеттік аппаратқа деген сенімін арттыруы мүмкін. Керісінше, дөрекі сөз немесе жауапсыз қарым-қатынас мемлекеттік қызметке деген сенімге кері әсер етуі ықтимал.
Сондықтан мемлекеттік қызметшінің әрбір әрекеті қоғамдық маңызға ие. Қызметтік кабинеттен тыс уақытта да мемлекеттік қызметшінің мінез-құлқы белгілі бір дәрежеде оның кәсіби мәртебесімен байланысты қабылданады. Осыған байланысты мемлекеттік қызметші өзінің қызметтік және қоғамдық ортадағы мінез-құлқына жауапкершілікпен қарауы қажет.
Мінсіз беделдің тағы бір маңызды құрамдас бөлігі – кәсібилік. Өз саласын жетік білетін, заңнаманы үнемі зерделейтін, жаңа талаптарға бейімделетін, цифрлық құралдарды тиімді пайдаланатын қызметші халыққа сапалы қызмет көрсетуге мүмкіндік алады.
Бүгінде мемлекеттік басқару жүйесінде цифрландыру қарқынды дамып келеді. Бұл мемлекеттік қызметшіден тек дәстүрлі кәсіби білімді ғана емес, ақпараттық технологияларды меңгеруді, электрондық жүйелермен сауатты жұмыс істеуді және ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауды талап етеді.
Мемлекеттік қызметші үшін «менің жұмысым – халыққа қызмет ету» деген түсінік күнделікті қызметтің негізгі қағидатына айналуы тиіс. Себебі мемлекеттік қызметтің басты мақсаты – азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз етуге бағытталған тиімді мемлекеттік басқаруды жүзеге асыру.
Қоғамға үлгі болатын мемлекеттік қызметші – мінсіз адам деген сөз емес. Ол өз ісіне жауапкершілікпен қарайтын, қателігін мойындай білетін, заң талаптарын сақтайтын, өз білімін жетілдіретін және азаматтардың сенімін ақтауға ұмтылатын тұлға.
Мемлекеттік қызметшілердің осындай оң тәжірибесін қоғам арасында кеңінен насихаттау – мемлекеттік қызметтің беделін арттырудың тиімді жолдарының бірі. Жақсы жұмыс істейтін, халықпен дұрыс қарым-қатынас орнататын, адалдығы мен жауапкершілігін ісімен дәлелдейтін қызметшілердің үлгісі өзгелерге де оң әсер етеді.
Әдеп жөніндегі уәкіл ретінде басты міндеттердің бірі – мемлекеттік қызметшілер арасында әдеп мәдениетін қалыптастыруға ықпал ету, қызметтік ортада өзара құрмет пен сенім ахуалын нығайту және әрбір қызметшінің өз міндетіне жауапкершілікпен қарауына бағыт беру.
Мемлекеттік қызметтің оң имиджі – бір адамның емес, бүкіл ұжымның ортақ еңбегінің нәтижесі. Ал сол имидждің негізінде адалдық, кәсібилік, жауапкершілік, әдептілік және халыққа қызмет ету құндылықтары жатыр.
Мемлекеттік қызметші осы құндылықтарды күнделікті жұмысында басшылыққа алған кезде ғана қоғамның мемлекеттік институттарға деген сенімі нығая түседі.
Әлібеков Қуаныш Нұржанұлы,
Түркістан қаласы әкімдігінің Әдеп жөніндегі уәкілі
