Xnews — ақпарат агенттігі Әлем және Қазақстанның соңғы жаңалықтары
Ғылым және жоғары білім вице-министрі Гүлзат Көбенова Үкіметтің жылдық жұмысын қорытындылауға арналған баспасөз мәслихатында Қазақстан отандық ғалымдардың ғылыми жаңалықтарын коммерцияландыруда табысқа жетуде екенін жеткізді.
Ведомствоның мәліметінше, Satbayev University металлургия институтының технологиясы бойынша «Қазақмыс Прогресс» ЖШС-де алғаш рет вакуумдық дистилляция әдісімен СТ-1 маркалы техникалық селен алынды. Өнімнің тазалық деңгейі 99,5%-ға жеткен, бұл селеннің қосымша құнын 30%-дан 97%-ға дейін арттырып отыр.
2025 жылдың қаңтарында Қытайға 99,5%-дан жоғары тазалықпен 100 тоннадан астам тазартылған селен экспортталды. Бірінші экспорттық партия халықаралық стандарттарға сәйкес келеді және түсті металлургияның жаһандық нарығында жаңа мүмкіндіктер ашады.
Назарбаев Университетінің ғалымдары литий-ионды аккумуляторлар үшін отандық шикізаттан катодты материалдар прекурсорларын өндіру технологиясын әзірледі. Өндірістің әлеуетті көлемі $40 млрд-қа бағаланып отыр. Бұл Қазақстанның аккумулятор компоненттерін жеткізудің жаһандық тізбегінде негізгі өндірушіге айналуына жол ашады.
Сілтісіздендіру бойынша шешімдер әзірлеу мақсатында «Казгидромедь» ЖШС жанынан «Қазақмыс» компаниясының R&D орталығы іске қосылды.
Аризона университетінің және Қозыбаев университетінің ғалымдары «ҚазМұнайГаз» АҚ-мен бірлесіп, күкіртті қайта өңдеу арқылы қосылған құны жоғары және экспорттық әлеуеті бар жаңа материалдар әзірлеуде.
2025 жылы 62 жаңа шарт жасалып, жалпы 267 ғылыми жоба коммерциялану сатысында. Жеке инвестициялар көлемі 20,4 млрд теңгеге жетті, алдағы уақытта тағы 8,8 млрд теңге тарту жоспарланып отыр. Жобалардың аяқталуына қарай жеке қоса қаржыландыру үлесі 32 %-ға дейін өседі.
Жер қойнауын пайдаланушылардың бюджет арқылы орталықтандырылған төлемдері есебінен ҒЗТКЖ-ны қаржыландыру механизмі енгізілуде.
2024–2025 жылдары алғаш рет 576 жас ғалымға пәтер кілттері табысталды: 2023–2024 жылдары «Отбасы банк» АҚ арқылы 482 пәтер, ал 2024–2025 жылдары Мемлекет басшысының тапсырмасымен Алматы қаласында 94 пәтер қайтарымсыз негізде берілді.
➖
Казахстанские ученые добиваются успехов в коммерциализации своей научной деятельности
Вице-министр науки и высшего образования Гульзат Кобенова на пресс-конференции, посвященной итогам деятельности ведомства за год, рассказала о проводимой работе по коммерциализации научных открытий отечественных ученых.
По данным ведомства, по технологии института металлургии Satbayev University на ТОО «Казахмыс Прогресс» впервые получен технический селен марки СТ-1 методом вакуумной дистилляции. Чистота продукта достигла 99,5 %, что увеличило добавленную стоимость селена с 30 % до 97 %.
В январе 2025 года в Китай экспортировано более 100 тонн рафинированного селена с чистотой выше 99,5 %. Первая экспортная партия соответствует международным стандартам и открывает новые возможности на глобальном рынке цветной металлургии.
Ученые Назарбаев Университета разработали технологию получения прекурсоров катодных материалов для литий-ионных аккумуляторов из отечественного сырья. Потенциальный объем производства оценивается в $40 млрд. Это решение открывает Казахстану путь стать ключевым игроком в глобальной цепочке поставок аккумуляторных компонентов.
Запущен R&D-центр Казахмыс при ТОО «Казгидромедь» для разработки решений по выщелачиванию.
Учеными университета Аризоны и Козыбаев университета совместно с «КазМунайГаз» разрабатываются новые материалы с высокой добавленной стоимостью и экспортным потенциалом из серы.
В 2025 году заключено 62 новых договора по коммерциализации научных проектов, всего 267 проектов на этапе реализации. Частные инвестиции в научные проекты достигли 20,4 млрд тенге, в перспективе ожидается привлечение ещё 8,8 млрд тенге. Доля частного софинансирования к завершению проектов вырастет до 32%.
Внедряется механизм финансирования НИОКР за счет централизации отчислений недропользователей через бюджет.
В 2024–2025 годах 576 молодым ученым вручены ключи от квартир: 482 квартиры по программе кредитования с АО «Отбасы банк» в 2023–2024 гг., 94 квартиры – на безвозмездной основе в Алматы в 2024–2025 гг. по поручению Главы государства.
